Bán theo ngành hàng: mỗi cửa hàng cần một cách quản lý khác nhau
Có những cửa hàng bán cùng một món hàng nhưng làm hoàn toàn khác nhau. Một quán bán cà phê sữa đá lấy tiền trước, một quán bán cà phê rang xay tính tiền sau, một cửa hàng quần áo bán theo size, một cửa hàng hoa bán theo bó. Không có cách nào chạy được cho cả ba, và cũng không nên cố. Phần mềm bán hàng có nhiều phiên bản cũng vì lý do đó: mỗi ngành hàng cần một bộ quy tắc riêng.
Bài này đi qua các ngành hàng cửa hàng nhỏ hay gặp, nói về điều khác biệt cần lưu ý và những việc cụ thể nên làm.
Bán rau quả tươi và nhập hàng trong ngày
Rau quả tươi là ngành hàng khó nhất vì hàng hỏng trong ngày chứ không phải trong tháng. Bài cua-hang-trai-cay-tuoi-nhap-ban-trong-ngay nói cách tổ chức việc nhập hàng để cuối ngày không còn thừa, và tại sao nên bán theo lô chứ không theo từng cân.
Bài cua-hang-van-phong-pham-mua-tuu-truong nói về cửa hàng văn phòng phẩm, nơi mặt hàng đa dạng, tồn kho lớn và giá trị mỗi đơn nhỏ, nên cách bày trưng bày và cách ghi tồn quyết định lãi nhiều hơn bạn tưởng.
Bán quần áo, giày dép, size và màu
Ngành thời trang đau nhất ở chỗ cùng một mã hàng có nhiều biến thể. Bài shop-quan-ao-nho-quan-ly-size-so nói cách tổ chức mã hàng cho shop quần áo nhỏ, để nhân viên không phải nhớ.
Bài cua-hang-giay-dep-quan-ly-size-so nói cùng vấn đề với ngành giày dép, và vì sao mỗi đôi nên có một mã riêng thay vì gộp chung.
Bài cua-hang-noi-that-don-hang-dat-truoc nói về cửa hàng nội thất, nơi đơn hàng lớn, giao hàng lâu, và việc đặt trước là bản chất của ngành hàng chứ không phải chuyện hiếm.
Bán mỹ phẩm và hàng dễ đổi ý
Mỹ phẩm dễ hết hạn và dễ đổi ý, nên phần lớn tiền tồn nằm ở đúng mấy món đó. Bài cua-hang-my-pham-chong-hang-gia nói cách xử lý hàng tồn trong mỹ phẩm mà không làm mất uy tín với nhà phân phối.
Bài ly-nhua-hay-ly-giay-cho-quan nói về chuyện ly nhựa và ly giấy, món hàng tiêu hao mà cửa hàng bán kèm, và vì sao nên bán theo túi sẵn thay vì bán lẻ từng chiếc.
Bán đồ chơi trước và sau Tết
Đồ chơi trẻ em bán theo mùa, mà mùa thì đến rất nhanh. Bài cua-hang-do-choi-tre-em-dip-trung-thu nói cách chuẩn bị đồ chơi cho dịp Trung Thu mà không phải chờ đến tháng Chín mới bắt đầu nghĩ.
Bài ban-hang-don-dap-dip-le-tet nói về đợt cao điểm Tết, khi hàng bán nhanh hơn nhưng tiền cũng nằm trong hàng nhiều hơn, và cần chuẩn bị trước bao lâu.
Bán dịch vụ và lịch hẹn
Cửa hàng làm đẹp, tiệm cắt tóc, phòng tập bán dịch vụ chứ không bán hàng, nên chuyện đặt lịch mới là thứ quyết định doanh thu. Bài tiem-cat-toc-dat-lich-hen-khach nói cách đặt lịch hẹn sao cho không bị lố lịch và không bỏ trống.
Bài phong-tap-gym-ban-goi-tap-theo-thang nói về mô hình bán gói tập theo tháng, và vì sao cần theo dõi hạn gói của từng người thay vì đếm lượt.
Bài cua-hang-thu-cung-ban-kem-dich-vu nói về cửa hàng thú cưng, nơi bán cả hàng lẫn dịch vụ, nên sổ khách phải ghi cả hai.
Bài tien-giat-ui-nhan-tra-do-dung-hen nói về tiệm giặt ủi có nhận trả, cũng là một dạng sổ theo lịch.
Bán hàng ăn uống và bán nhanh
Bài tiem-banh-my-ban-nhanh-buoi-sang nói về tiệm bánh mì buổi sáng, nơi tốc độ phục vụ quyết định tất cả.
Bài phan-mem-ban-hang-cho-tiem-giat-say nói về tiệm giặt sấy, cửa hàng cần phần mềm ở mức độ khác so với cửa hàng bán lẻ thông thường.
Phần nhập hàng trong ngày đã nói ở trên, và với bánh mì thì nguyên tắc là tương tự: hàng làm trong ngày, bán trong ngày.
Bài tu-nau-hay-nhap-san-ve-ban nói về việc tự nấu để bán hay nhập sẵn, và điểm hòa vốn nằm ở đâu.
Bán xe đạp điện và hàng bảo hành dài
Xe đạp điện là ngành hàng mà thời gian bảo hành tính bằng năm chứ không phải bằng ngày. Bài cua-hang-xe-dap-dien-bao-hanh-dai nói về cách lưu thông tin bảo hành và tra cứu khi khách quay lại sau một năm.
Bài tiem-sua-chua-dien-thoai-nhan-tra-may nói về tiệm sửa điện thoại, nơi tiện ích sửa chữa và phụ kiện đi cùng nhau trong một đơn.
Bán hàng theo đơn vị và bán lẻ cùng lúc
Cửa hàng bán gạo, bán nguyên liệu theo bao, theo kg, theo thùng đều cần quy tắc quy đổi rõ ràng. Bài dai-ly-gao-ban-buon-ban-le nói cách tính giá bán buôn và bán lẻ cùng một mã hàng mà không nhầm.
Bài [ly-nhua-hay-ly-giay-cho-quan] đã nói về món bán kèm, còn trong ngành gạo thì món bán kèm là bao bì, và cũng cần quy tắc quy đổi riêng.
Bài tiem-hoa-tuoi-ngay-le-ban-gap-doi nói về tiệm hoa tươi bán theo bó và theo bông, và vì sao nên có mã riêng cho từng kiểu bán.
Cửa hàng vùng quê bán nhiều món chạy
Bài tiem-tap-hoa-vung-que-ban-gi-chay nói về tiệm tạp hóa vùng quê, nơi điểm chạy là mấy món quen như sữa, dầu gội, thuốc lá, và đội ngũ nhân viên phải nhớ mặt khách.
Vài nguyên tắc chung cho mọi ngành
Có vài điều lúc nào cũng đúng, không phụ thuộc bán mặt hàng gì. Một là phải biết đơn vị tính của từng món trước khi nhập. Hai là tồn kho phải đúng, vì cửa hàng bán sai đơn vị thì lỗi lớn hơn nhiều so với bán chậm.
Ba là mỗi ngành đều có mấy chỉ số riêng cần theo dõi: tạp hóa xem tồn sữa hết hạn, quần áo xem size bán chạy, tiệm cắt tóc xem tỷ lệ khách quay lại. Bài theo-doi-hang-ban-chay-hang-cham nói cách lập danh sách món chạy và món chậm để ra quyết định nhập hàng.
Bài theo-doi-ban-chay-ban-cham-bang-so nói thêm về cách so số liệu bán hàng giữa các kỳ.
Bốn là chọn phần mềm theo đúng ngành, vì cùng một phần mềm nhưng cấu hình khác nhau thì làm việc khác nhau. Bài chon-may-tinh-tien-cho-cua-hang-nho nói cách chọn máy tính cho cửa hàng nhỏ.
Bài phan-mem-ban-hang-noi-bo nói vì sao phần mềm chạy trong mạng nội bộ lại hợp với cửa hàng nhiều quầy.
Năm là không cố ôm nhiều ngành hàng vào một cửa hàng. Bài ban-nhieu-mat-hang-hay-tap-trung-mot-nhom-hang-chinh nói rõ chuyện này, và nó cũng là lý do mỗi ngành hàng lại có một phiên bản phần mềm riêng.
Câu hỏi nên tự trả lời
Nếu đang phân vân xem cửa hàng nên bán thêm món gì, thì ba câu hỏi dưới đây thường đủ để trả lời. Khách quen của mình hay mua gì thêm cùng món đó? Món đó có sinh lời không, hay chỉ chiếm chỗ? Nhân viên có tự nhớ và tự bán được không?
Ba câu đó trả lời xong thì phần còn lại là cấu hình. Cửa hàng nào trả lời được ba câu đó một cách rõ ràng thì mọi việc sau đó mới đi đúng hướng.