Chia lợi nhuận cửa hàng gia đình sao cho công bằng

Cửa hàng gia đình thường không có quy định chia lợi nhuận rõ ràng. Ai cần thì lấy, ai làm nhiều thì lấy nhiều hơn. Đến lúc một người cảm thấy bất công thì xích mích xảy ra, và cửa hàng gặp rắc rối.

Chia lợi nhuận công bằng không có nghĩa là chia đều. Mà là chia theo quy tắc đã thống nhất, ai cũng biết trước, và ai cũng chấp nhận.

Thống nhất trước khi bắt đầu

Trước khi chia lợi nhuận, cần thống nhất về quy tắc chia. Quy tắc này cần cả nhà cùng đồng ý, không để một người quyết định.

Quy tắc nên trả lời ba câu hỏi: chia theo gì, chia bao nhiêu, chia khi nào. Ba câu này trả lời rõ rồi thì chia cũng rõ.

Chia theo gì: theo vốn góp, theo công việc tham gia, hay cả hai. Chia bao nhiêu: bằng nhau, theo tỷ lệ, hay theo mức hưởng. Chia khi nào: mỗi tháng, mỗi quý, hay cuối năm.

Quy tắc nên ghi rõ bằng văn bản, dù là một tờ giấy đơn giản. Có giấy thì sau này không cãi được, vì mọi người đã đồng ý từ trước.

Thống nhất xong thì nên xem lại mỗi năm một lần. Nếu cửa hàng thay đổi, hoặc thành viên gia đình thay đổi, thì quy tắc cũng cần điều chỉnh.

Chia theo vốn góp

Người nào góp nhiều vốn thì hưởng nhiều hơn. Đây là cách chia phổ biến nhất cho cửa hàng gia đình.

Cách tính đơn giản: vốn góp của mỗi người chia cho tổng vốn, ra tỷ lệ. Lợi nhuận tháng được chia theo tỷ lệ đó. Ví dụ tổng vốn mười triệu, người A góp sáu triệu thì hưởng 60%, người B góp bốn triệu thì hưởng 40%.

Vốn góp có thể là tiền mặt, tài sản, hoặc công sức. Nếu một người không góp tiền nhưng góp công sức thì cũng nên được tính. Tính công sức thành tiền để xác định tỷ lệ.

Cách chia này công bằng với người góp nhiều vốn. Nhưng người không góp vốn mà chỉ làm việc thì thấy mình bị thiệt. Vì vậy cần kết hợp với chia theo công.

Chia theo công việc tham gia

Người nào làm nhiều thì hưởng nhiều hơn. Đây là cách chia phù hợp khi có người làm nhiều hơn người khác.

Cách tính: xác định công việc của mỗi người, ước lương công việc đó nếu thuê ngoài, rồi chia theo tỷ lệ. Ví dụ cửa hàng cần một quản lý và một nhân viên bán hàng. Quản lý lương cao hơn thì hưởng nhiều hơn.

Người không đi làm thì không hưởng phần công. Nhưng vẫn được hưởng phần vốn nếu có góp vốn. Như vậy thì công bằng với cả người làm và người không làm.

Cần ghi rõ công việc của mỗi người. Không ghi thì đến lúc chia sẽ cãi: người A bảo mình làm nhiều, người B bảo không phải. Ghi rõ thì không cãi được.

Kết hợp cả hai cách

Thực tế thì cửa hàng gia đình thường vừa góp vốn vừa làm. Cách hợp lý nhất là chia cả hai: một phần theo vốn, một phần theo công.

Ví dụ lợi nhuận tháng là mười triệu. Sáu triệu chia theo tỷ lệ vốn góp, bốn triệu chia theo tỷ lệ công việc. Người góp nhiều vốn và làm nhiều thì hưởng nhiều hơn, người chỉ góp vốn không làm thì hưởng ít hơn.

Tỷ lệ cụ thể do cả nhà quyết định. Thường thì 50-50 hoặc 60-40 là hợp lý. Không nên quá lệch về một bên, vì bên kia sẽ thấy mình bị thiệt.

Cách chia kết hợp giúp cả người góp vốn lẫn người làm việc đều thấy công bằng. Người chỉ góp vốn không thấy bị thiệt, người chỉ làm việc không thấy bị dồn hết việc.

Chia khi nào

Lợi nhuận không đều: tháng nhiều, tháng ít. Chia mỗi tháng thì tháng ít không có gì để chia, người tham gia cảm thấy bất công.

Cách phổ biến là tích lũy lợi nhuận trong tháng, đến cuối quý hoặc cuối năm mới chia. Cách này phù hợp với cửa hàng nhỏ, dòng tiền không đều.

Nếu cần tiền hàng tháng, có thể trả "tiền ứng" trước, ghi rõ là ứng từ lợi nhuận dự kiến. Cuối kỳ quyết toán lại, ai được hưởng nhiều hơn thì nhận thêm, ai hưởng ít hơn thì trả lại.

Không nên chia hết lợi nhuận. Nên giữ lại một phần để dự phòng cho tháng khó khăn, hoặc để đầu tư mở rộng. Giữ lại bao nhiêu thì cả nhà thống nhất.

Ghi rõ mọi khoản chi

Chia lợi nhuận mà không có sổ sách thì dễ sai và dễ cãi. Mọi khoản thu chi phải ghi rõ, để mọi người cùng biết.

Mỗi tháng nên có báo cáo đơn giản: thu bao nhiêu, chi bao nhiêu, lãi bao nhiêu, ai đã lấy bao nhiêu. Báo cáo này cần mọi người cùng xem và đồng ý.

Không có báo cáo thì khi chia sẽ cãi: người A bảo lãi nhiều, người B bảo lãi ít. Có báo cáo thì không cãi được, vì số liệu đã rõ.

Báo cáo nên đơn giản, dễ hiểu. Không cần báo cáo theo chuẩn kế toán, chỉ cần ghi rõ các khoản lớn. Cửa hàng nhỏ thì báo cáo đơn giản là đủ.

Xử lý khi có mâu thuẫn

Mâu thuẫn về lợi nhuận là chuyện thường trong gia đình. Xảy ra thì xử lý như nào, không để kéo dài.

Trước hết, xem lại quy tắc đã thống nhất. Mâu thuẫn thường xảy ra khi quy tắc không rõ, hoặc khi một người hiểu khác. Xem lại thì thường thấy ngay chỗ cần làm rõ.

Nói chuyện thẳng thắn với cả nhà. Không nói sau lưng, không nói một chiều. Mọi người cùng ngồi lại, xem vấn đề ở đâu, và cùng thống nhất cách giải quyết.

Nếu hai bên không thống nhất được, có thể nhờ người trung gian. Người trung gian có thể là thành viên trong gia đình, hoặc người ngoài tin tưởng. Mục đích là để cả nhà nghe đúng ý và thống nhất lại.

Mâu thuẫn giải quyết xong thì xem lại quy tắc. Có cần thay đổi gì không, có cần ghi rõ thêm gì không. Lần sau có mâu thuẫn thì dễ giải quyết hơn.

Chia lợi nhuận công bằng giúp cả gia đình cùng nhau giữ cửa hàng. Làm sai thì cửa hàng sớm muộn sẽ tan.

Xem thêm tách tiền nhà và tiền cửa hàng.

Bài thuê người nhà làm cửa hàng nói kỹ hơn. Cần tư vấn theo ngành, gọi hotline/Zalo 0907.943.968.