Trả lương cứng hay lương theo doanh thu cho quán
Nhân viên ở quán thì phải trả lương. Có hai kiểu phổ biến: trả cứng một mức cố định, hoặc trả theo doanh thu bán được. Cả hai đều có lời, cả hai đều đau. Chọn sai kiểu thì nhân viên bỏ đi, hoặc mất công tính kiểu không ai hài lòng.
Nói gọn: lương cứng chủ an tâm, nhân viên an tâm nhưng không động lực. Lương theo doanh thu nhân viên có động lực bán, nhưng chủ mất công tính. Bài này so từng khoản để biết quán mình nên chọn kiểu nào.
Chuyện thưởng cho người bán giỏi đã có ở bài khen thưởng nhân viên bán giỏi, bài này chỉ nói nền tảng trả lương.
Lương cứng: chủ an tâm, nhân viên không động lực
Lương cứng là trả đúng một số tiền mỗi tháng, không tính doanh thu bán được bao nhiêu. Tháng đông khách lương nguyên. Tháng quán ế vẫn trả nguyên. Chủ biết trước tiền ra, dễ tính chi phí, không phải lo tháng nào cũng như tháng nào.
Nhân viên cũng an tâm. Biết mỗi tháng có mấy tiền, không lo tháng này khách ít thì lương giảm. Người mới cần thời gian học việc, trả cứng cho họ sống yên tâm, không bị áp lực ngay. Nhân viên mới chưa biết bán được món nào, trả theo doanh thu thì họ chết đói.
Nhược điểm là không ai cố gắng bán thêm. Lương cứng thì nhân viên chỉ làm vừa đủ, không thèm chạy khách, không thèm tư vấn món thêm. Tháng này khách đông hơn tháng trước mà nhân viên bán nửa vời, chủ mất khách mà không có lý do phạt.
Lương cứng cũng tốn tiền khi quán ế. Tháng quán không bán được gì, lương vẫn hết. Nhân viên không đổi, vẫn ở lại vì biết có tiền. Chủ mất tiền lương mà không có lời. Quán mới mở, quán ế dai dẳng thì lương cứng là gánh nặng.
Lương theo doanh thu: nhân viên cố gắng, chủ mất công tính
Lương theo doanh thu là trả tiền theo số tiền khách trả. Bán được nhiều lương cao, bán ít lương thấp. Nhân viên có động lực bán, tư vấn khách thêm món, giữ khách quay lại. Khách hài lòng thì quán có khách, nhân viên có lương.
Đây là kiểu giữ nhân viên lâu dài. Người bán giỏi ở lại vì thấy lương xứng đáng, người bán dở đi tìm chỗ khác vì không sống nổi. Tự lọc người tốt, không cần chủ tay nào lo. Quán bán được thì nhân viên có tiền, quán không bán được thì không ai phải oán.
Nhược điểm là tính toán lộn xộn. Lương theo doanh thu phải ghi sổ mỗi ngày, đối chiếu với sổ bán, với tiền mặt, với chuyển khoản. Sai một con số là cãi nhau. Nhân viên nghi chủ tính thiếu, chủ nghi nhân viên báo thiếu. Công bằng không có thì mất lòng tin.
Nhân viên mới không chịu nổi kiểu này. Họ chưa biết việc, doanh thu thấp, lương thấp. Ba tháng đầu không có tiền sống thì bỏ đi. Phải có phần cứng tối thiểu cho giai đoạn học việc, sau mới thêm phần theo doanh thu.
Tính lương theo doanh thu thế nào cho công bằng
Có ba cách tính. Thứ nhất, chia tổng doanh thu quán cho tất cả nhân viên. Thứ hai, tính doanh thu từng người bán được. Thứ ba, chia phần trăm trên lời thực được. Ba cách một kiểu, phải chọn cách nào cũng nói rõ từ đầu.
Chia theo doanh thu tổng quán thì dễ tính nhưng không ai cố gắng riêng. Bán nhiều bán ít lương vẫn như nhau, người bán giỏi thấy oán. Chia theo doanh thu từng người thì công bằng hơn nhưng phải có sổ riêng từng người, chủ mất công theo dõi.
Chia phần trăm trên lời là công bằng nhất nhưng khó tính. Lời thực tính từ doanh thu trừ chi phí, mất thời gian. Nhiều chủ quán nhỏ không thích cách này vì phải khai báo chi phí từng tháng. Chia trên doanh thu thô thì dễ tính nhưng chủ mất lời.
Quan trọng nhất là ghi sổ mỗi ngày. Ghi doanh thu tổng quán, ghi doanh thu từng người, ghi khuyến mãi, ghi hàng tặng, ghi hàng giảm giá. Sổ này là căn cứ tính lương cuối tháng. Không ghi sổ thì cuối tháng mỗi người một lời, ai cũng oán.
Cuối tháng tính xong cho nhân viên xem sổ trước. Nhân viên thấy số liệu mình bán được, không ai nói nhiều. Sai một con số thì sửa ngay, không để oán. Công bằng là tin được, tin thì nhân viên ở lại lâu.
Ví dụ quán cà phê gia đình
Quán cà phê nhỏ, nhân viên một người phục vụ, chủ tự tính tiền. Ban đầu trả lương cứng một triệu mỗi tháng. Nhân viên làm vừa đủ, không thèm chạy khách, bán thêm thì không. Quán bán đều, lương hết một triệu mỗi tháng.
Đổi sang lương theo doanh thu: cứng ba mươi phần trăm, thưởng bốn mươi phần trăm theo doanh thu. Nhân viên bắt đầu tư vấn món thêm, giữ khách, đưa mã QR cho khách quét. Doanh thu tăng, lương nhân viên tăng, quán lời hơn.
Điểm rút ra: lương cứng thì nhân viên không động lực, lương theo doanh thu thì phải có sổ công bằng. Chủ tự tính tiền thì ghi sổ cẩn thận, không để nhân viên tự ghi rồi tính. Thử ba tháng xem nhân viên có bán thêm không, không thêm thì đổi cách.
Khi nào nên chuyển kiểu lương
Chuyển từ cứng sang theo doanh thu khi quán bán đều, nhân viên có sẵn kỹ năng. Nhân viên mới cần thời gian học, chưa thể chuyển ngay. Chuyển khi nhân viên đã tin chủ, không sợ mình bị dừng lương trong lúc học.
Chuyển từ theo doanh thu sang cứng khi quán ế, khách ít. Tháng ế thì lương theo doanh thu thấp quá, nhân viên không sống nổi. Chuyển tạm thời về cứng, kèm hứa hẹn khôi phục khi quán đông lại. Nói rõ từ đầu, đừng đổi trong lúc quán ế mà không giải thích.
Không nên đổi kiểu lương thường xuyên. Nhân viên cần thời gian quen với một kiểu, lập kế hoạch sống. Đổi liên tục thì nhân viên lo không biết tháng này có bao nhiêu, bỏ đi tìm chổ ổn định hơn. Chọn kiểu nào cũng được, quan trọng là giữ lâu.
Nhân viên quên tính thưởng là chuyện thường
Có chuyện ít ai ngờ: nhân viên quên tính thưởng, chủ quên trả. Nhân viên bán được nhiều, cuối tháng chủ chỉ trả lương cứng, phần thưởng không đưa. Nhân viên oán, bỏ việc. Chủ nghĩ đã trả đủ, thực ra trả thiếu phần thưởng.
Cách tránh: ghi sổ thưởng riêng từ đầu. Mỗi ngày ghi doanh thu, cuối tháng tính phần thưởng. Trả lương cứng và thưởng cùng lúc, trong cùng một buổi. Nhân viên thấy hết tiền mình kiếm được, không ai nghi thiếu.
Trả tiền bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản đều được, miễn ghi rõ. Trả tiền mặt thì đếm trước mặt, nhân viên ký nhận. Chuyển khoản thì gửi ảnh giao dịch, nhận xác nhận. Không để trả tiền không có bằng chứng, sau này nhớ lại cãi nhau.
Nhân viên thấy sổ ghi rõ thì tự tin. Người ta không nghi chủ tính thiếu, không nghi chủ trả trễ. Sổ rõ, tiền đúng, người ta ở lâu. Đừng bảo là ghi nhớ rồi tính, nhớ là quên, quên là mất niềm tin.
Ví dụ quán trà sữa học sinh
Quán trà sữa gần trường, nhân viên là sinh viên part-time. Ban đầu trả lương theo giờ cứng. Nhân viên đứng quán bán nước không cố gắng chạy khách, thấy khách gọi gì cũng được. Quán bán đều, lương hết đều.
Chủ đổi sang lương theo doanh thu: cứng một nửa, thưởng một nửa theo tổng doanh thu. Nhân viên bắt đầu tư vấn khách gọi topping, đưa mã QR cho khách quét thanh toán nhanh. Doanh thu tăng hai chục phần trăm, lương nhân viên tăng theo.
Điểm rút ra: lương theo doanh thu hợp khi nhân viên ảnh hưởng được đến doanh thu. Nhân viên phục vụ, tư vấn, chạy khách thì đổi kiểu là thấy tác dụng ngay. Nhân viên chỉ đứng quán không ảnh hưởng gì thì trả cũng chẳng ai cố gắng.
Bảng so nhanh một nhìn
Tiền chủ ra: lương cứng đều mỗi tháng, lương theo doanh thu tùy việc.
Động lực: cứng thấp, theo doanh thu cao.
Tính toán: cứng dễ, theo doanh thu cần sổ ghi mỗi ngày.
Nhân viên mới: cứng hợp hơn, theo doanh thu khó sống lúc học.
Nhân viên giỏi: theo doanh thu hợp hơn, cứng làm họ oán.
Quán ế: cứng tốn tiền, theo doanh thu nhẹ chủ hơn.
Quán đông: theo doanh thu thắng, cứng phí tiền không lời.
Quán nào chọn kiểu nào
Chọn lương cứng nếu: quán mới mở, nhân viên chưa có kinh nghiệm, chủ muốn biết tiền ra từ đầu, nhân viên làm vừa đủ không cần cố gắng nhiều. Quán bán đều không cần chạy khách hợp trả cứng.
Chọn lương theo doanh thu nếu: quán bán tùy khách, nhân viên phải chạy khách, tư vấn món, giữ khách. Quán bán theo mùa, tháng này đông tháng nọ ế hợp theo doanh thu. Chủ sẵn sàng ghi sổ mỗi ngày.
Dùng cả hai nếu: cứng một phần cho nhân viên yên tâm, thưởng một phần theo doanh thu cho họ có động lực. Đây là kiểu phổ biến nhất, vừa giữ người vừa thúc đẩy. Mức cứng và mức thưởng nói rõ trước khi ký.
Quán nhỏ nên bắt đầu lương cứng có thêm thưởng nhỏ. Nhân viên yên tâm, chủ dễ tính. Đợi nhân viên quen việc rồi mới tăng phần thưởng theo doanh thu. Nhảy thẳng sang thuần theo doanh thu ngay từ đầu thì nhân viên mới bỏ chạy ngay.
Cần tư vấn theo ngành, gọi hotline/Zalo 0907.943.968.