Kiểm tra tiền giả tại quầy sao cho chắc và nhanh
Có lần thu ngân mới cầm tờ một trăm nghìn trên tay mà mặt mày nhăn nhó. Quầy đông, khách xếp hàng, tờ tiền đó không chịu rời đi thôi.
Người bán hàng phải kiểm tiền giả mỗi ngày, mà kiểm nhanh thì người phía sau không phải chờ lâu. Kiểm chậm thì ai cũng khó chịu, mà kiểm nhanh quá thì dễ lỡ tờ.
Cách giải quyết là nhớ đúng ba dấu hiệu trên tờ tiền thật, thuộc lòng một lần là dùng suốt đời.
Mệnh giá hay bị làm giả
Tiền giả không xuất hiện ở mọi mệnh giá như nhiều người nghĩ. Chúng tập trung vào các mệnh giá lớn, vì đó mới là mục tiêu có giá trị.
Cụ thể, tờ năm trăm nghìn và một trăm nghìn là hai loại hay bị làm giả nhất. Tờ hai trăm nghìn và một triệu thì ít hơn nhưng có.
Tiền nhỏ như một nghìn, hai nghìn, năm nghìn thì hầu như chưa thấy tiền giả, vì làm giả những tờ này không bở.
Vì vậy, thu ngân không cần kiểm mọi tờ theo quy trình giống nhau. Chỉ cần tập trung kỹ vào tờ có mệnh giá từ một trăm nghìn trở lên. Khi nhận vài tờ năm trăm nghìn một lúc thì nên kiểm từng tờ, chứ không lướt qua liền mười tờ.
Ba bước nhìn sờ vuốt
Cách kiểm nhanh nhất mà không cần thiết bị là ba thao tác ngón tay. Gọi là nhìn, sờ, vuốt.
Bước nhìn là cầm tờ tiền lên, soi trong ánh sáng. Tờ tiền thật có hình mờ trên nền và hình định vị đậm mảnh. Hình mờ thật rõ nét, không tù mù, và bóng mờ đó phủ trùng lên phần mặt tiền trên tờ.
Bước sờ là đặt tờ tiền lên mặt phẳng, sờ vùng in nổi ở lưng tờ tiền hay chỗ có chữ in nổi. Tờ thật ráp hơn giấy thường, một số khu vực còn chạm được chữ nổi. Tờ giả thường in phẳng, không có độ ráp.
Bước vuốt là vuốt nhẹ dọc theo chỗ có màu đổi sắc đặc biệt ở tiền mới. Tiền thật có một mảng mảnh nhỏ chuyển màu khi nghiêng. Cầm sát mắt và nghiêng đi nghiêng lại một góc là thấy chuyển màu ngay.
Ba thao tác đó mất ba đến năm giây. Vấn đề chính là thu ngân phải làm đều mỗi tờ một trăm nghìn trở lên, không nên chỉ làm khi rảnh.
Đèn soi phim là rẻ và chắc
Ba thao tác tay giữ được đa số trường hợp. Nhưng với người mới, quen với tiền giả và tiền thật khác nhau trên tay, thì nhìn trực tiếp vẫn tốt hơn.
Đèn soi phim đặt ở quầy thay vì cầm tay. Chi tiền một lần phí một trăm năm mươi nghìn, đổi lại là kiểm bằng mắt trong một tư thế ổn định, không lo mệt tay giữa ca.
Cách dùng: đặt tờ tiền nghi ngờ lên mặt kính đèn, bật đèn lên, nhìn xuyên qua. Tờ thật có hai dải mờ, bóng mờ hai chiều và nét chữ rõ nét. Tờ giả thường lệch nét, bóng mờ tù và hai bên tờ không khớp chứa phần có chữ.
Cần kiểm kỹ khi khách đưa nhiều tờ tiền cùng mệnh giá, thấy chênh lên tay không chắc. Hoặc khi thu ngân mới nghi ngờ nhưng chưa chắc chắn.
Ngửi và dựng ra cách khác
Có một số người nhận biết qua mùi. Tiền mới in, đặc biệt tờ năm trăm nghìn mới hoặc tờ một triệu, có mùi hơi đặc biệt của giấy tiền, khác với giấy in thường.
Mùi này là thật nhưng đáng tin kém ba thao tác trên. Tiền cũ hoặc tiền rách đã mất mùi thì không dùng được cách này.
Đừng dùng cách nghe, ví dụ vỗ tờ tiền vào bàn nghe tiếng kêu. Tiếng kêu phụ thuộc vào tờ mới hay cũ, tờ ẩm hay khô. Người đứng thu vài tháng sẽ nghe được, nhưng người mới thì sai nhiều.
Gắn theo những thói quen nào cũng được, miễn là bốn bước trên vẫn là chính.
Kiểm kỹ khi khách đưa tờ nghi ngờ
Nếu trong ba bước trên thấy tờ đó không ổn, thì dừng ngay việc thanh toán và kiểm kỹ hơn.
Câu nói với khách lúc này nên bình tĩnh và thẳng: "Em thấy tờ này nghi ngờ, nhờ chị đổi giúp em tờ khác ạ." Khách thật thường đổi luôn, vì biết tờ giả không dùng được.
Tờ đó nên để riêng ra một góc quầy, không trả lại cho khách. Ghi lại số tiền và mệnh giá vào cuốn sổ và báo với chủ cửa hàng. Dù sau này phát hiện là tiền thật thì tờ đó vẫn nên kiểm kỹ trong cuốn sổ của cửa hàng.
Nếu khách cố bảo là tiền thật và không chịu đổi, thì giữ nguyên tại quầy và mời chủ cửa hàng xử lý. Không nên cãi thẳng với khách tại chỗ, cũng không nên trả lại ngay cho khách khi mình còn nghi ngờ.
Đào tạo nhân viên mới kiểm tiền
Việc kiểm tiền không có sẵn trong tay người mới. Người mới nhận nhiều tờ một lần, khó phát hiện tờ nào sai và tờ nào đúng.
Cách đào tạo đơn giản nhất là lấy một vài tờ tiền cũ và một vài tờ tiền mới in, để cạnh nhau trên quầy, rồi cho nhân viên cầm từng tờ so sánh.
Tờ cũ có mùi nhẹ hơn, tờ mới in thì bề mặt còn hơi trơn. Trải qua vài lần so sánh trong vài ngày thì tay nhớ được cảm giác.
Việc đào tạo này không tốn tiền, chỉ mất mỗi sáng vài phút. Nhưng giúp cửa hàng đỡ nhầm lẫn hơn nhiều.
Khi nào nên đổi sang thiết bị kiểm bằng máy
Máy kiểm tiền bằng máy tính hoặc máy đèn tia cực tím là lựa chọn của cửa hàng có thu tiền lớn hơn và nhân viên lười hơn.
Máy có hai loại phổ biến: loại dùng ánh sáng cực tím thì soi xem mực in có tên là gì, loại dùng sức hút thì xem bề mặt mà tờ giả thường không đều.
Mỗi loại có ưu điểm riêng, nhưng đều có giới hạn. Máy soi tia tử ngoại vẫn phát hiện được tờ giả in ở giấy có sợi cotton kém, nhưng không thể xác định chắc là thật tuyệt đối được. Tờ in giả nhưng giấy dày và in mực chính xác thì máy vẫn có thể nhầm.
Vì vậy, với cửa hàng nhỏ thu vài triệu một ngày thì ba bước nhìn sờ vuốt là đủ. Cần thiết bị thì mua đèn soi phim đã nói ở trên là đủ, không nhất thiết mua máy đắt hơn.
Tiền giả và quy tắc của ngân hàng
Nếu cầm phải tờ tiền mà thấy quá nghi ngờ, đừng tự ý cất hoặc không thu.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có hướng dẫn rõ: tờ tiền nghi ngờ nên gửi tới ngân hàng để xét nghiệm. Tờ tiền xác định là giả sẽ không hoàn lại, nhưng nếu đúng tờ thật thì ngân hàng đổi trả ngay.
Vì vậy, tờ đáng nghi mà chủ cửa hàng chưa chắc thì mang tới ngân hàng cách cửa hàng vài phút là có kết quả. Cất lại kho rồi quên thì mất dấu, mang đi ngay thì một trong hai bên có đời rõ ràng.
Cũng đừng đem các tờ tiền giả đẩy cho khách lần sau. Khách đó có thể gặp rắc rối và cũng có thể phải gặp ngân hàng trước khi phát hiện.
Xử lý tiền giả trong ngày
Tờ tiền phát hiện là nghi ngờ hoặc giả trong ngày thì phải tách ra ngay lập tức, không trả lại cho khách.
Cất trong một tệp giấy riêng, ghi số tiền và ngày vào tệp, rồi cuối ngày chủ cửa hàng bỏ vào một ngăn riêng.
Hàng tuần tổng hợp số tờ nghi, tờ giả trong ngày, ngày nào phát hiện, theo dõi nhân viên thu ngân nào hay phát hiện có nhiều, nhân viên nào không bao giờ phát hiện. Số liệu này là căn cứ đào tạo lại, chứ không phải để trách.
Trường hợp tờ bị ngân hàng từ chối công nhận, tổng kết lại và xem liệu tiền đó từ khách ngành nào. Nếu thấy gom một địa bàn, một đối tượng, thì có thể phối hợp lại với nhau để ra cải thiện.
Ghép các bước thành thói quen
Kiểm tra tiền giả không nên là thao tác riêng biệt. Nó nên là một bước trong quy trình tính tiền, đứng giữa bước quét mã và bước thối tiền.
Quy trình là: nhận hàng, quét mã, chốt tổng, cầm tiền khách đưa, kiểm tờ có mệnh giá cao, đếm tiền thừa, trả khách, đóng túi.
Viễn cảnh thu tiền mà không kiểm, hay đứng đợi kiểm sẽ đều bị coi là sai sót trong việc tính tiền. Kiểm một lần là quen tay, quen tay rồi thì không tốn thời gian.
Kinh nghiệm từ ca đêm và ca cuối tuần
Ca đêm và ca cuối tuần thường có nhiều người trả tờ 500 nghìn hơn.
Nguyên nhân là ca đêm tập trung khách từ quán ăn, nhà hàng, người vừa than toán xong bằng tờ tiền lớn. Ca cuối tuần thì khách đi chợ về, rút tiền mặt từ ngân hàng số lớn.
Vì vậy, chuẩn bị thêm vào hai khung giờ này: một đèn pin riêng cho người mới, và một chỗ riêng để cất tờ nghi.
Cũng nên cho người mới làm ca mệt hơn, có người dẫn dắt. Thu ngân mới làm ca đêm đầu tiên mà không có ai qua tay thì ai cũng không chắc bước mình đã kiểm xong chưa.
Xử lý khi tiền thừa đi kèm tờ nghi ngờ
Có tình huống khó hơn: khách đưa tờ 500 nghìn mà nhân viên nghi ngờ, nhưng tổng đơn chỉ có 100 nghìn, tức là phải thối lại 400 nghìn.
Nếu từ chối thẳng thì khách mất lòng. Nếu nhận thì nguy cơ trầm trọng hơn.
Cách xử lý là đề nghị kiểm kỹ hơn tại chỗ, nói rằng mình cần kiểm bằng đèn pin rồi hãy thanh toán. Khách thật sẽ đồng ý chờ thêm một phút, vì họ cũng muốn biết tờ của mình là thật.
Nếu tờ đó vẫn còn nghi ngờ sau khi kiểm, đề nghị khách trả bằng phương thức khác, ví dụ chuyển khoản hoặc quẹt thẻ. Đây là cách giữ cả hai bên.
Dùng phần mềm ghi lại số tiền giả phát hiện
Phần mềm ở quầy nên có chỗ ghi lại số tờ nghi và số tờ giả được phát hiện trong ngày.
Cuối ca, mở báo cáo ngày và xem hôm nay rơi vào ca nào, giờ nào. Nếu ca nào đó ngày nào cũng phát hiện tờ giả, có nghĩa khả năng thu ngân đó tốt. Nếu ca nào không bao giờ phát hiện, có nghĩa người đó đang quên kiểm tiền.
Cửa hàng còn biết rằng tiền giả từ nguồn nào nhiều: từ khách lẻ, từ khách tại thị trường, hay từ khách quen. Biết nguồn là tự bảo vệ bản thân, vì có thể nói cho khách biết địa điểm nào có tờ giả để họ tự kiểm lại.
Bài về cách thối tiền cho khách hàng được bạn đọc thối tiền chính xác để ghép hai bước. Cần tư vấn theo ngành, gọi hotline/Zalo 0907.943.968.