Tuyển nhân viên bán hàng hợp cửa hàng nhỏ thế nào
Cửa hàng nhỏ tuyển người khó hơn cửa hàng lớn một cách kỳ lạ. Quán có hai mươi nhân viên thì cứ đăng tin, có người ứng tuyển. Quán có hai người mà một ca phải đủ bốn vị trí thì phải chọn đúng ngay từ đầu, vì tuyển nhầm một người là mất cả tháng mới sửa được.
Cách nhanh nhất là không tuyển theo cảm giác. Viết ra tiêu chuẩn, hỏi đúng câu, cho thử việc có lương rồi mới ký. Ba bước đó tốn thêm một tuần nhưng tiết kiệm hàng tháng.
Cửa hàng nhỏ cần người kiểu nào
Trước khi đăng tin, phải biết mình cần người làm việc gì. Cửa hàng bán lẻ thì cần người đứng quầy, trả lời khách, bê hàng, xếp kệ. Cửa hàng bán buôn thì cần người ghi sổ, đối chiếu công nợ, gọi khách. Khác nhau ở chỗ một người phải nhẫn hơn, một người phải gọi nhiều hơn.
Xác định rõ ca nào thiếu người. Cửa hàng mở từ bảy giờ tới chín giờ tối thì ca đông nhất là bảy giờ tới mười một giờ. Người bạn tuyển phải phù hợp ca đó, không phải phù hợp ca nào cũng được.
Tiêu chuẩn thường chỉ cần ba điều: thân thiện, chịu đứng lâu, làm được số liệu. Cửa hàng nhỏ không cần người trình bày lịch sự kiểu khách sạn, chỉ cần khách bước vào thấy mình được quan tâm và ra khỏi cửa mà không phải chờ lâu.
Người quen sáng nào bán được nhiều hơn người lạ trước là lợi thế lớn nhất. Người mới cần vài tuần mới bắt nhịp còn người quen ngày thứ hai đã chào khách bằng tên được rồi.
Rủ đúng người bằng cách nào
Đăng tin trên mạng xã hội thì được nhiều hồ sơ nhưng chủ yếu là người nhảy việc. Hỏi trực tiếp người quen giới thiệu thì nhanh hơn và tin hơn. Đăng bảng ở chợ, ở bảng tin khu phố thì hợp với ca làm cận nhà.
Tin tuyển dụng nên viết cụ thể ba thứ: làm mấy tiếng một ngày, lương bao nhiêu, phần thưởng tính ra sao. Tin ghi mơ ước lương, không ghi con số thì không ai gọi. Người đang thất nghiệp không dám tin một mức lương trên bảng tin mà không có giấy tờ.
Ghi thêm vài điều khoản nhỏ cũng nên, ví dụ không mặc quần jean, không ăn uống tại quầy, thử việc từ bảy đến mười hai ngày. Rõ trước khi đến thay vì nói sau khi đã ký. Người tìm việc nghiêm túc không sợ điều khoản khó, người không nghiêm túc tự rút luôn.
Nên có sẵn mẫu hồ sơ đơn giản gồm họ tên, năm sinh, số điện thoại, ca nào đi được, đã làm bán hàng ở đâu. Một tờ giấy A4 in sẵn tiết kiệm thời gian hơn là hỏi miệng rồi ghi lại.
Lương thế nào cho người ta ở lại
Lương cứng ở cửa hàng nhỏ thường rơi vào khoảng năm đến bảy triệu một tháng, tuỳ ca và tuỳ khu vực. Mức này chỉ đủ sống, không đủ để người ta gắn bó lâu dài. Cái giữ chân thật sự là phần thưởng theo doanh thu, miễn là phần thưởng đó phải tính được và ghi rõ.
Một cách hay dùng là lấy phần trăm nhỏ trên doanh thu, ví dụ hai phần trăm, chia làm ba khoản: một phần trả đều mỗi tháng, một phần trả thêm theo ca bán nhiều, một phần cuối tháng mới chốt. Người bán hàng giỏi thấy rõ mình làm thêm được bao nhiêu, không phải đoán.
Nhiều cửa hàng thích trả tiền theo ca, ca nào bán nhiều thì trả cao. Cách này hợp khi ca đông khác ca vắng rõ rệt. Cửa hàng bán đều mỗi ngày thì tính theo doanh thu dễ hơn, vì ca nào bán ít cũng không bị thiệt.
Đừng hứa thưởng mà không tính được. Ba tháng đưa hàng lương mới thì người ta tự nghĩ nhiệm vụ mới là không trả lương. Viết thưởng vào giấy, kèm ví dụ cụ thể, rồi mỗi tháng tra lại.
Hỏi gì trong lúc phỏng vấn
Câu hỏi nói lại lý do đã nghỉ việc giúp thấy người ta giữ được việc bao lâu. Người làm ba tháng rồi đi ở mọi nơi thì cửa hàng cũng yên tâm mấy tháng. Không cần hỏi cay nghiệt, chỉ cần hỏi đều, tự nhiên thì người ta nói thật.
Hỏi cụ thể về một tình huống: có khách đòi giảm sâu giữa lúc đông khách thì xử lý thế nào. Người có kinh nghiệm sẽ nói về cách giữ giá mà vẫn giữ khách. Người chưa từng bán sẽ trả lời chung chung, kiểu giảm cho khách vui.
Hỏi luôn về ca làm được, có thể đi thêm ca tối hay không, có đi làm thêm nơi khác không. Cửa hàng nhỏ thường thiếu người vào giờ vắng, biết trước người ta có thể làm ca thêm thì xếp ca dễ hơn.
Câu hỏi cuối cùng nên là: em thấy chỗ này cần sửa gì nhất. Người từng làm bán hàng sẽ nhận ra kệ chật, quầy thiếu túi, bảng giá dính bằng giấy. Câu trả lời này tiết kiệm cho cửa hàng cả tháng sửa chữa sau này.
Cho thử việc mấy ngày và trả lương ra sao
Ba ngày thấy được cách xử lý khách, năm ngày thấy được sức chịu khi ca đông. Nếu người ta làm việc tốt thì cho dài thêm hai ngày cũng được. Nhưng đừng kéo dài quá hai tuần, vì người mới không có lương thì người đồng nghiệp cũng khó chịu.
Thử việc phải có lương. Một ca bốn tiếng thì trả khoảng năm mươi nghìn đến bảy mươi nghìn cũng được, phần thưởng doanh thu chia nhỏ hơn nhưng vẫn phải có. Cửa hàng nào cho thử việc không lương thường tuyển được người không còn lựa chọn khác, mà mọi người ai cũng biết, nên chất lượng thấp.
Trong ca thử việc nên có một nhân viên cũ đi cùng. Người mới hỏi gì thì người kia trả lời, khách bắt nhầm hàng hóa thì người kia nhắc. Nhưng nhân viên cũ chỉ nhắc chứ không làm thay, vì nếu làm thay thì không ai biết người mới tay nghề tới đâu.
Ghi lại trong ngày thử việc những gì người mới làm được và chưa làm được. Không phải để phạt ai, mà để bổ sung những phần còn thiếu trước khi làm việc thật.
Cuối ca thử việc nên hỏi chính người đó: ba ngày nay em thấy việc khó nhất ở chỗ nào. Câu trả lời cho biết họ có quan sát hay không, và cho biết chỗ nào cửa hàng cần sửa ngay.
Xem ba thứ trong ba ngày: thái độ với khách, tốc độ làm việc, và cách xử lý khi sai. Người sai mà báo ngay thì nên giữ. Người sai mà giấu luôn mới là vấn đề. Có cửa hàng mất tiền cả tháng chỉ vì một lần giấu mất hóa đơn.
Sau ba ngày nên nói thẳng kết quả: được nhận làm chính thức, cần thêm thời gian, hoặc không phù hợp. Nói rõ còn giữ nguyên tình trạng thử việc giúp người ta yên tâm hơn là để ngỏ. Người đang chờ tin cũng đang nhảy việc.
Khi cửa hàng thiếu người giữa ngày
Nhiều cửa hàng nhỏ không tuyển nổi thì thuê người làm thêm theo buổi, theo ngày. Cách này nhanh nhưng phải có lịch rõ ràng: ai đến mấy giờ, làm việc gì, trả bao nhiêu một buổi. Không rõ ràng thì ngày nào cũng phải gọi đi hỏi, mất thời gian hơn là tự bán.
Nếu dùng người làm thêm nhiều, nên dạy hết phần dễ nhất trước: mã hàng bán chạy, thứ tự mở ca, cách đóng tiền cuối ngày. Phần khó để dạy sau cũng được. Người làm thêm không cần biết hết mặt hàng, chỉ cần bán được mấy món chủ lực.
Một cách nữa là chủ cửa hàng trực bán trực tiếp một ca rồi thuê người hỗ trợ ca còn lại. Nhiều quán nhỏ làm vậy và hiệu quả hơn việc cố tuyển đủ hai người toàn thời gian.
Dặn rõ trước ngày bắt đầu
Ngày đầu tiên nên dặn vài nội quy bằng lời, không nên đưa tờ giấy dài. Người mới đọc nhiều quy định sẽ không nhớ được, mà quy định không nhớ thì không có tác dụng.
Nói rõ giờ giấc: mấy giờ tới, nghỉ trưa bao lâu, nghỉ giữa ca có được tính lương không. Ca bán hàng đứng liên tục bốn tiếng thì cần khoảng nghỉ mười lăm phút, nếu không sẽ hết sức vào cuối ca.
Nói rõ về tiền: tiền thối có trong két, không tự lấy. Tiền thiếu xử lý thế nào thì xem lại bài về mở ca buổi sáng để mọi người hiểu chung một cách.
Nói rõ phần nào không được tự ý làm: đổi giá, giảm giá ngoài quy định, cho mượn tiền, đưa hàng ra khỏi cửa hàng mà chưa xin. Mấy việc này nghe nhỏ nhưng là chỗ hỏng tiền phần lớn.
Người mới vào cửa hàng làm vỡ hàng thì sao
Sẽ có lúc người mới làm rơi rách hàng, đặc biệt trong tuần đầu. Việc cần làm là báo ngay và giữ nguyên hiện trường, đừng dọn ngay rồi giấu luôn. Chi tiết cách xử lý đã có bài riêng, nhưng nguyên tắc là ai để lọt thì báo trong năm phút đầu tiên.
Người mới hỏi thẳng thì thường dám hỏi. Người giấu thì thường giấu vì sợ bị mắng. Cho họ biết trước rằng báo sớm thì xử lý nhẹ hơn, giấu lâu mới thành chuyện lớn.
Khi nào nên báo nhân viên nghỉ việc
Có hai kiểu nghỉ việc. Một là báo trước vài tuần, loại này thường vì đi làm nơi khác, xử lý chuyện công nợ rồi cho đi. Loại hai là mất người đột ngột, thường vì nghỉ việc không hợp lý.
Trước khi người ta đi, cần chốt tiền lương còn lại, tiền thưởng doanh thu chưa trả, và tiền lương ngày cuối. Cửa hàng nào để tới tháng sau mới trả là mất người thứ hai trong năm. Trả đúng hạn thì người ta nhớ, dù không muốn quay lại.
Nếu người nghỉ việc đã nhận tiền két mà chưa bàn giao số dư, phải đối chiếu hóa đơn trong ca đó trước khi ký. Có bàn giao bằng văn bản thì sau này không mất tiền vô lý. Chi tiết các bước đối chiếu có trong bài đóng ca đối soát tiền cuối ngày.
Giữ người mới ở lại sau thử việc
Người mới đã làm quen với khách quen của quán thì đi nơi khác cũng tốn thời gian xây lại từ đầu. Đó là lý do dễ giữ người lại hơn người mới thứ hai, nếu trong hai tháng đầu không có chuyện gì khó chịu.
Đầu tháng thứ hai nên nói chuyện một lần, hỏi xem họ thấy khó chỗ nào, muốn tăng ca hay muốn đổi việc gì. Người mới hay có ý kiến nhưng ngại nói vì sợ bị cho là đổ ý kiến.
Nhớ nhắc hệ thống chia ca công khai từ đầu, ai làm ca nào mấy giờ ai thấy hết. Người mới hay sợ bất công vì đồn thành không có căn cứ. Công khai làm mọi người yên hơn, chi tiết cách xếp có ở bài chia ca làm công bằng.
Cần tư vấn theo ngành, gọi hotline/Zalo 0907.943.968.